Ten ból zęba nie daje Ci spać? Pozwól, że...
Pionowe pęknięcie zęba – czy to zawsze wyrok? Diagnostyka i rokowania.
Czy zdarzyło Ci się poczuć nagły, ostry ból przy nagryzaniu czegoś twardego, który momentalnie znika po zwolnieniu uścisku? A może Twój ząb, mimo idealnego leczenia kanałowego, wciąż daje o sobie znać?
To może być „cichy zabójca” zębów – pionowe pęknięcie.
W mojej klinice to jedna z częstszych przyczyn, dla których pacjenci trafiają na fotel w trybie pilnym. W internecie znajdziesz wiele ogólnych informacji, ale jako praktyk chcę Ci wyjaśnić, co to dokładnie oznacza dla Twojego uśmiechu i dlaczego czas reakcji jest tutaj kluczowy.
Dlaczego zęby pękają?
Ząb, choć jest najtwardszą tkanką w organizmie, nie jest niezniszczalny. Przypomina nieco porcelanę – jest twardy, ale kruchy. Do pęknięć najczęściej dochodzi przez:
- Ogromne siły (Bruksizm): Jeśli zgrzytasz zębami w nocy, działasz na nie z siłą kilkudziesięciu kilogramów. Z czasem struktura zęba po prostu się poddaje.
- Historia zęba: Zęby po wielokrotnym leczeniu, z dużymi wypełnieniami (plombami), tracą swoją elastyczność. Działają jak klin – duża plomba przy nacisku może rozsadzić cienkie ścianki zęba.
- Urazy: Czasem wystarczy niefortunne ugryzienie pestki czy uderzenie podczas sportu.
Diagnostyka: Czego nie widać gołym okiem
To jest ten moment, w którym nowoczesna technologia robi różnicę. Zwykłe pęknięcie rzadko widać na standardowym zdjęciu RTG (chyba że ząb jest już pęknięty na pół).
W mojej klinice, gdy podejrzewam pęknięcie, sięgam po dwa narzędzia:
- Mikroskop zabiegowy: W dużym powiększeniu jestem w stanie dostrzec mikropęknięcia na dnie ubytku, których nie widać gołym okiem.
- Tomografia komputerowa (CBCT): Pozwala mi obejrzeć ząb w 3D i ocenić, czy pęknięcie dotyczy tylko korony (do uratowania), czy zeszło głęboko na korzeń (duże ryzyko).
Czy taki ząb da się uratować?
Odpowiedź brzmi: to zależy od przebiegu pęknięcia.
- SCENARIUSZ 1: Pęknięcie korony (Zespół Pękniętego Zęba) Jeśli pęknięcie jest płytkie i kończy się nad dziąsłem – walczymy! W takim przypadku zwykła plomba to za mało. Musimy „zklamrować” ząb, aby nie pękał dalej. Najlepszym rozwiązaniem jest wtedy korona protetyczna lub nakład (overlay), które działają jak obręcz na beczce, scalając ząb i chroniąc go przed dalszym rozpadem.
- SCENARIUSZ 2: Pionowe pęknięcie korzenia (VRF) Tu muszę być z Tobą szczery. Jeśli pęknięcie biegnie wzdłuż korzenia, głęboko pod dziąsło, ząb nie ma zdolności zrastania się (jak kość). Bakterie wnikają w szczelinę, powodując stan zapalny kości. W przypadku zębów jednokorzeniowych najczęściej oznacza to konieczność usunięcia zęba i zastąpienia go implantem. Przy zębach wielokorzeniowych (trzonowcach) czasami możemy wykonać zabieg „ostatniej szansy” – hemisekcję. Polega ona na usunięciu tylko tego jednego, pękniętego korzenia, a resztę zęba odbudowujemy protetycznie.
Nie czekaj, aż zaboli
Pęknięty ząb to tykająca bomba. Zbagatelizowana rysa może zamienić się w głębokie złamanie, które przekreśli szansę na ratunek. Pamiętaj – zęby się nie regenerują. Jeśli czujesz ból przy nagryzaniu, nie zwlekaj. Szybka diagnoza pod mikroskopem może uratować Twój ząb przed kleszczami.
Zobacz również
Dlaczego warto uzupełniać braki zębowe? Współczesna stomatologia podkreśla znaczenie zdrowego...
W naszej klinice higienizacja pacjentów przebiega w oparciu o protokół...
